مصطفى النوراني الاردبيلي

442

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

* سنگريزه به عربى حصاة گويند . سرد و خشك و رادع و مجفف و ذر و ساييده آن مانند غبار جهت نزف الدم جراحات و انداختن آن در كوزه آب مصلح غلظت آن است . « 4 » * سنگدان و آن سنگدان طيور است و بهترين آن سنگذان مرغابى فربه جوان است . و سنگدان هر حيوان پرنده مايل به طبيعت همان حيوان است . در مجموع گوشت سنگدان كثير الغذا و مولّد خون صالح بوده و گويند چون پوست زرد داخل آن را خشك كرده با شراب يا آب يا شكر بنوشند ، جهت درد معده و فم آن مفيد است . خصوصا خروس و آن ذرب و زلق امعاء را نيز مجرب است و اكتحال آن جهت جلاى قرنيه نافع است . « 1 » * سنگ مغناطيس همان حجر مغناطيس است و آن سنگى است كه آهن‌دار بايد و در اول گرم و در سوم خشك است . آشاميدن آن جهت فالج و لقوه و اوجاع مفاصل و عرق النساء و عسر ولادت و همچنين جهت دفع و قطع نزف الدم و التيام جراحات و نگه داشتن پيچيده آن در حرير سفيد با خود باعث قبول و جاه و هيبت و قضاى حاجات و نگاهداشتن آن در دست رافع كزاز و تعليق آن به طرف چپ جهت عسر ولادت و درد زائيدن و گويند چون مس آن زن حايض كند ، اين اثر از آن زائل گردد . « 2 » * سنگ لاجورد همان حجر لاجورد است و آن اندك ضعيف‌تر و گرم ، در دوم و خشك در سوم و بالخاصيت دافع سوداست . حوالى قلب و امراض سوداوى و غم و هم و توحش و مدر

--> ( 4 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 65 . ( 1 ) - همان ، ج 2 ، ص 68 . ( 2 ) - قرابادين ، ص 173 ؛ تحفه حكيم مومن ، ص 83 .